Centrale higieniczne w placówkach medycznych – na co zwrócić uwagę przy planowaniu wentylacji?

W placówce medycznej wentylacja wspiera utrzymanie wymaganych warunków środowiskowych, ale jej zadania zależą od funkcji pomieszczenia. Sala operacyjna, izolatka, gabinet diagnostyczny i poczekalnia nie powinny otrzymywać automatycznie takich samych rozwiązań. Dobór centrali higienicznej jest częścią projektu całego systemu, obejmującego przepływy powietrza, filtrację, warunki cieplno-wilgotnościowe i sposób późniejszego utrzymania instalacji.

Wymagania należy określić dla konkretnych pomieszczeń

Punktem wyjścia jest program medyczny i opis sposobu użytkowania poszczególnych stref. Projektant potrzebuje wiedzy o wykonywanych procedurach, liczbie osób, wyposażeniu emitującym ciepło oraz wymaganym czasie pracy. Wspólnie z personelem odpowiedzialnym za bezpieczeństwo epidemiologiczne powinien ustalić, jakie zagrożenia ma ograniczać wentylacja.

Nie wystarczy ogólne założenie, że cały obiekt powinien mieć nadciśnienie. W wybranych pomieszczeniach chroni się strefę czystszą przed napływem powietrza z otoczenia. W innych celem jest ograniczenie wydostawania się zanieczyszczonego powietrza, co wymaga odmiennej organizacji przepływu. Rozwiązania dla tych dwóch sytuacji nie są zamienne.

Dokumentacja powinna wskazywać wymagane parametry oraz warunki ich utrzymania. Dotyczy to także pracy przy otwieraniu drzwi, współdziałania z wyciągami i dopuszczalnych trybów poza godzinami wykonywania procedur. Wymagania muszą wynikać z przepisów właściwych dla obiektu i przyjętych założeń projektowych, a nie z samej nazwy centrali.

Wykonanie higieniczne powinno ułatwiać utrzymanie czystości

Istotne są materiały wewnętrzne, geometria powierzchni i dostęp do poszczególnych sekcji. Wnętrze urządzenia powinno umożliwiać skuteczne czyszczenie zgodnie z instrukcją producenta, bez miejsc sprzyjających trwałemu odkładaniu się zanieczyszczeń. Znaczenie ma odporność materiałów na przewidziane środki i metody czyszczenia.

Szczególnej uwagi wymagają elementy, przy których występuje woda. Odpływ skroplin, konstrukcja tac i właściwie dobrane syfony powinny odpowiadać warunkom ciśnienia w danej sekcji. Utrzymująca się woda może utrudniać zachowanie higieny. Jeżeli projekt przewiduje nawilżanie, potrzebne są również procedury obsługi i kontroli tego układu.

Na etapie porównywania ofert warto poprosić o dokumentację potwierdzającą wymagane cechy konkretnego wykonania. Certyfikat czy deklaracja dotyczące określonej konfiguracji nie powinny być automatycznie przenoszone na każde urządzenie z podobnej rodziny produktowej.

Filtracja wymaga szczelnego i przemyślanego układu

Klasy i rozmieszczenie filtrów dobiera się do funkcji obsługiwanych pomieszczeń oraz projektu. Nie każde pomieszczenie medyczne wymaga filtrów HEPA. Tam, gdzie przewidziano filtrację wysokoskuteczną, znaczenie mają także miejsce montażu, szczelność osadzenia i możliwość wykonania wymaganych sprawdzeń.

Filtr nie spełni swojej funkcji, jeżeli część powietrza ominie wkład przez nieszczelną oprawę. Z kolei brak miejsca do bezpiecznej wymiany utrudni utrzymanie instalacji. Dlatego przy doborze trzeba równocześnie sprawdzić rozwiązania konstrukcyjne, dostęp serwisowy i warunki eksploatacji.

Wzrost oporu filtrów wpływa na punkt pracy wentylatora i utrzymanie strumienia powietrza. Potrzebne są właściwe pomiary różnicy ciśnień, sygnalizacja stanów wymagających obsługi i jasno opisane kryteria wymiany. Sam harmonogram kalendarzowy nie zastępuje oceny stanu urządzenia.

Odzysk energii nie może zaburzać przyjętej ochrony stref

Oszczędność energii ma znaczenie również w ochronie zdrowia, szczególnie przy długim czasie pracy wentylacji. Sposób odzysku należy jednak przeanalizować pod kątem potencjalnego przenoszenia zanieczyszczeń między strumieniami powietrza.

Projektant ocenia rodzaj powietrza wywiewanego, szczelność rozwiązania, układ ciśnień i wymagania dotyczące rozdzielenia strumieni. Dopiero na tej podstawie porównuje dostępne wymienniki. Najwyższa katalogowa sprawność temperaturowa nie przesądza o przydatności urządzenia do określonej strefy medycznej.

Podobnie należy traktować recyrkulację. Jej możliwość i zakres wymagają sprawdzenia dla danego zastosowania. Nie powinno się zakładać jednego dopuszczalnego schematu dla całego szpitala lub przychodni.

Przestrzeń serwisowa jest wymaganiem użytkowym

W ofercie central higienicznych Clima Gold znajdują się OPTIMA KRYSZTAŁ i OPTIMA KRYSZTAŁ PLUS. Dobór konkretnego wykonania powinien opierać się na wymaganiach projektu, dostępnej przestrzeni i uzgodnionym sposobie obsługi.

Już przed zamówieniem trzeba przewidzieć otwarcie drzwi rewizyjnych, wyjęcie filtrów oraz dostęp do wentylatorów i wymienników. Rurociągi, kanały i trasy kablowe nie powinny później blokować tych czynności. Oszczędność miejsca w maszynowni może okazać się pozorna, jeżeli utrudni regularne przeglądy.

Warto również ustalić sposób transportu, zabezpieczenia przed zabrudzeniem na budowie i czyszczenia przed uruchomieniem. Urządzenie o odpowiedniej konstrukcji może zostać zanieczyszczone podczas montażu, jeśli zabraknie właściwej organizacji prac.

Odbiór musi potwierdzić działanie całego systemu

Przed rozpoczęciem użytkowania potrzebne są sprawdzenia zgodne z projektem: pomiary przepływów i wymaganych różnic ciśnień, kontrola automatyki, alarmów oraz parametrów uzdatniania powietrza. Tam, gdzie projekt tego wymaga, dochodzą badania filtracji i dodatkowe testy odbiorowe.

Personel techniczny powinien otrzymać dokumentację powykonawczą, instrukcje obsługi i czytelny plan przeglądów. Ważne jest określenie reakcji na awarię oraz zasad powrotu instalacji do normalnej pracy. Wykonanie higieniczne centrali wspiera utrzymanie wymaganych warunków, ale nie gwarantuje samo w sobie sterylności pomieszczeń ani wyeliminowania zakażeń. O rezultacie decydują projekt, montaż, odbiór i codzienna eksploatacja całej instalacji.

Źródło grafiki: Pixabay